Skip to content

To the king!

He came to earth 71 years ago, on this day; and died when he was only 36. As if ‘effectiveness’ means his life, he lived it well tho. And he is living in us forever. I wonder, how boring would life be, hadn’t it been for me to learn about music, him and his kinds?
 
Whenever I recall the goodness of life and the jewels; the hopes that everything will be alright, and the joys in my life; or whenever I feel achieved and acquainted with new things, or being on the right track towards conscience, passions and career, my heart looks like this face of him :-)
tumblr_static_tumblr_static__640
Happy birthday the king, the one and only, Bob Marley <3
 
I will always love you!

ይሄ ይሄ ሲሰማ ደግሞ…

ጥፋ… ጥፋ…! ሂድ ብረር… ብረር… የሚያሰኙኝ ብዙ ነገሮች አሉ። ልብ ካሉ፥ በየማዕዘኑ የሚሰማው፣ የሚታየው ነገር ለጉድ ነው። “ጆሮ ከመስማት አይሞላም፣ ዐይንም ከማየት አይጠግብም።” መባሉን ስናስብ እንቋቋማለን እንጂ፥ ጉዳችን ነበር።
ዛሬ ምሽት አንድ ሰዓት ገደማ፥ ተሽቀዳድሜ ታክሲ ውስጥ ስገባ፥ “የሸገር የአርብ ምሽት ልዩ ወሬዎች” ጭራ ያዝኩት። አቅራቢው ወንድሙ ኃይሉ ነው። ከአርባ ምንጭ ዩኒቨርስቲ በዲግሪ ተመርቃ ድንች ቀቅላ ስለምትሸጥ ሴት ነበር የደረስኩበት የመጨረሻው ወሬው።

“ሃና በተመረቀችበት ሞያ ሰርታ፣ ራሷን እና ቤተሰቧን፣ ከፍ ሲልም ሃገሯን ለማገልገል ብትመኝም፥ ከድግሪዋ ጎን የመጣው ፈተናዋ አንድ ዐይኗን የነጠቃት፣ ጉንጯን ያሳበጣት ህመም ደረስኩበት ያለችውን ህልሟን አራቀባት። ባመለከተችባቸው መስሪያ ቤቶችም ተቀባይ አሳጣት።” አለ ዜና አቅራቢው።

(ልብ አርጉ! “ባመለከተችባቸው መስሪያ ቤቶችም ተቀባይ አሳጣት” እንግዲህ በዝምድና እና በፖለቲካ ተሳትፎ ተደልድለው ከሚተርፉ ቦታዎች መካከል ነው እሱም። ምናልባትም ቀጣሪ ማጣቷ፥ “መቼስ ከዚህ ጋር በተያያዘ ቢሆን ነው ማይቀጥሩኝ እንጂ” የሚል ስሜት ፈጥሮባትም ሊሆን ይችላል። ያም ሆነ ይህ፥ አሁን ህዝባዊ ነውራችን “ግፈኛና ሙሰኛ ቀጣሪዎችን” ያሳርፋቸዋል።)

የእርሷ ድምጽ እንዲህ ተከተለ…
 
“ፊቴ አባብጦ ነበረ። ሲያይህ ‘ምጽም’… ምናምን፣ ከንፈሩን የሚመጥብህ ሰው አለ። ብቻ ያስጠላል በቃ። እና የተወሰነ ጊዜ ሻሽ አድርጌ ነበር የምንቀሳቀሰው። ሻሽ ሳደርግ ሲብስብኝ ገልጬው መሄድ ጀመርኩኝ። ሀኪሞች ያሉት የካንሰር ዘር ነው።”
ይህ ፈተናዋ ወደ ቆሎ ሻጭነት እንደመራትና “አሁን ግን ውቤ በረሀ በመፍረሱ ምክንያት የቆሎው ነገር በጣም ስለቀዘቀዘብኝ ወደ ድንች ዞሬያለሁ። ድንች እሸጣለሁ።” ማለቷ ተሰማ።
ጋዜጠኛው ቀጠለ። “ስለሃና ሰምተው ተደንቀው ያወሩልኝ” ብሎ የአንደኛውን ወጣት ድምጽ እንዲህ አስገባው።
“ይገርምሃል ብዙ አሉ። በዲግሪ ተመርቀው የስራ እድል ግን የሚከፍትላቸውና የሚቀጥራቸው አካል በማጣት ቤት ውስጥ የተቀመጡ አሉ፥ ተሳስረው። ነገር ግን ይህቺ ልጅ ዲግሪ አለኝ ብላ ይህንን ስራ ሳትንቅ ለመስራት በመቻሏ በጣም ትልቅ አድናቆት ነው ያለኝ ለልጅቷም። የሚገርምህ ነገር ሰው የሚማረው ኑሮውን ለማሻሻል ነው። ቤተሰቡን ለማሻሻል ነው። ራሱን ለመለወጥ። በቢኤ ዲግሪ ተመርቃ ይሄ ስራ ትንሽ ነው ሳትል እዚህ ቦታ ላይ መስራቷ በራሱ ትልቅ ነገር ነው።”
[እርግጥ ነው። መደነቅ ያንስባታል! …ስራ ጠፍቶ ኮብልስቶን በተማረ ስትጠረብ፣ በሬም በባለዲግሪ (ግብርና የተማረ ሆኖም አይደለም) ስትገፋ፥ ዘንድሮ “50ኛ ዓመቴን አከብራለሁ” ባለው ቴሌቪዥናችን ተመልክተን “ጉድ” ብለናል። (በ2002 ዓ/ም የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የምረቃ በዓል ላይ፥ …ተመራቂው ስራ እንዳይንቅ እንደማሳሰቢያ ተነግሮ፣ ኮብልስቶን መጥረብ በመንግስት ባለስልጣን መጠቆሙንም አስታውሳለሁ።) …መሬት በባለ ዲግሪ ስትጎለጎል አይተን፥ የሰሪዋን ሞራል እያደነቅን የፖሊሲውን ነገር ተችተናል። በእርግጥ ስራ መልካም ነው። ከጥቃቅን ስራዎች አንስቶ በተማሩ ሰዎች ቢሰሩ የሚደነቅ ነው። ሆኖም ግን ስልጠናው አሁን የሚሰሩትን ስራ ሲያግዛቸው አልተመለከትንም። “ማስተርስ ዲግሪ አለኝ” ብሎ እርፉና ጅራፉን አሳርፎ አስተያየት የሚሰጠው ሰው አስቆጭቶናል። ሲሆንስ፥ እርሻውን ሲያዘምነው ብናይ “አበጀህ” እንለው ነበር።]
ጋዜጠኛው በዚህም ሳያበቃ፥ “የሃናን ድንች በዳጣ እያጣጣሙ ያገኘኋቸው ሁለት ማስቲካና ሲጋራ ሻጭ ሴቶች ስለድንቹ እንዲህ ብለዋል” ብሎ፥ የልጆቹን ድምጽ አስገብቶልናል።
አንደኛዋ….
“ድንቹ ቆንጆ ነው። በጣም ነው የሚጣፍጠው። ድንቹን ወደን ነው የምንበላው፤ ስለሚጣፍጥ። ዳጣውም በጣም ነው የሚጣፍጠው።” (ምስኪን! ሲጋራና ማስቲካ አዙራ፥ ባይጣፍጣትስ ከድንች ውጭ አማራጭ ያላት ይመስል። ግፋ ቢል ጮርናቄ ወይ ሻይ በዳቦ ቢተካላት ነው።)
ሌላኛዋ ቀጠለች….
“ቆንጆ ነው ድንቹ… ይጣፍጣል። ዳታውም ራሱ ይጣፍጣል። ቆንጆ ነው። የእሷ ደንበኛ ነኝ። ነጋዴ ነኝ። ሌላ ቦታ እየሰራሁ መጥቼ እዚህ ጋ በልቼ ነው ወደ ቤቴ የምሄደው።” (ደግሞ ሌላው አንጀት የሚበላ ቃል ከዚህች ምስኪን አፍ ውስጥ ሾልኳል። ከተራ አስከባሪ ጋር እየተሯሯጠች ጀብሎ ሸክፋ ማስቲካና ሲጋራ እየሸጠች፣ እኩል “ነጋዴ ነኝ” ስትል አንጀት አይበላም? ….በነገራችን ላይ፥ ሃና አራቱን ቅቅል ድንቾች ከዳጣ ጋር በ4 ብር ነው የምትሸጣቸው።)
ወንድሙ፥ የቀን ስራ እየሰሩ ኑሮን ለማሸነፍ የሚጥሩት የሃና እናት ወይዘሮ ዘነበችንም አናግሮ “ከባለድግሪዋ ልጃቸው ስለጠበቁት እና ስለሆነው አሁንም ስለሚመኙት ደግሞ የነገሩኝን ስሙ።” አለና ድምጻቸው እንዲህ ቀጠለ…
“ልጄ እንጀራ ታመጣለች ብዬ… ልፋቴን ሁሉ ታሳልፋለች ብዬ… የተቸገርኩትን ችግር ታወጣለች ብዬ ነበር ያሰብኳት። አሁን እሷ… ጓደኞቿ ሁሉ ስራ ላይ፣ እንጀራ ላይ ቁጭ ብለው፥ እሷ እንጀራው ሲጠፋ እግዚአብሔር ይመስገን ቅባቷን ትቀባለች፣ …ለወንድሞቿ ዳቦ ታተርፋለች፣ ለራሷም ሳሙና ትገዛለች፣ ትለብሳለች። የተሻለ ደሞ እግዚአብሔር (ካለ) ከዚህ ትበልጣለች። ከእነርሱም በልጣ ትሄዳለች ብዬ አስባለሁ።” አለመስማትን የሚያስመኝ ሲቃ ቀላቅለው ነው የሚያወሩት። (እንግዲህ የእኒህን ዓይነት ምስኪን እናቶችን እምነት፣ ተስፋ እና መጽናኛ ለመቀማት ነው የአገሬ ‘ኤቲየስቶች ነን ተብዬዎች’ ላይ ታች የሚሉት። – በልባቸው የማያምኑትን ሳይሆን፣ አማኒያንን የሚዘረጥጡትን ነው።)
“ሃና፥ አንድ ዓይኔን የቀማኝ፣ ዲግሪዬን አቅም ያሳጣብኝ ህመም ቢፈትነኝም፣ የሰው ከንፈር ቢያስመጥጥብኝም፣ እጅ አልሰጥም። ሁሉንም በድፍረት እጋፈጠዋለሁ። ….ነገሮችን መድፈር ደስ ይለኛል። ነገሮችን በመድፈሬ ነው እንጂ እንደሌላው አካል ጉዳተኛ ሲንቁኝ፣ ሲያንቋሽሹኝ፣ እያዩኝ ሲያማትቡ ምናምን ቤቴ የምቀመጥ ቢሆን ኖሮ እኔ እስከዛሬ በቃ ምንም አላውቅም ነበር።” ትላለች።
(እግዚኦ የእኛ ነውር ብዛቱ! ይህኔ ልመና ወጥታ ቢሆን ኖሮ ለማበረታታት እና ለማስተባበር የሚችለን የለም ነበር። አንሶላ አነጥፋ “እርዱኝ” ብትል ኖሮ ኪሳችንን ለመፈተሽ አንደኛ እንሆን ነበር።
እንዴት ነው “ሎተሪስ የዛሬ” እያለች የምትጮህ ዐይነ ስውር ምስኪን፣ እና ቆፍጠን ያለ ለማኝ፥ ጎን ለጎን (እሷ ገበያ ቃርሚያ ቆማ፣ እሱ መጽዋች ጥበቃ ተጎልቶ) ስናይ ምላሽ የምንሰጠው? …. አናውቅም፥ ለለማኙ አንድ ብር አውጥተን ለመጣል ካጎነበስንበት ስንነሳ በእጇ የያዘችውን ሎተሪ ለመበተን ትንሽ እስኪቀረን ድረስ ከእጇ ላይ አናግተንባት? (ካንዴም ሁለቴ አይቼ የማውቀውን መጥቀሴ ነው።)
“ልስራ” ብላ ስራ ፍለጋ ስትወጣ ግን የሚጠቋቆምባት ብዛቱ። ያኔ በተመረቀችበት የት/ት መስክ ልትሰራ ስትወጣ አግላዩ እንዳልበዛ፥ ምነው ዛሬ ድንች ስትቀቅል ከበቧት? ካላማጭ? ወይስ ለከንፈር መጠጣ እና ለመደነቅ ቅርብ ስለሆንን?
እንዴት ነው ሴት ወያላ ወይ ሊስትሮ ስናይ የምንሆነው? እንዴት ነው ትንሽ ዘነጥ ያለ ወያላ ሲያስተናግደን የምንሽቆጠቆጠው? እንዴት ነው አፉ የሚተሳሰር ባላገር ወያላ ላይ የምንጨማለቀው?)
.
.
ጋዜጠኛው “ሃና ወደፊት ጸዳ ያለ ድንች መቀቀያና መሸጫ ቤት የመከራየት፣ ከፍ ሲልም የመስራት ሃሳብ እንዳላት፣ አንድ ዓይንሽን ብታጪም ግድ የለም። በተመረቅሽበት ሞያ በታሪክ፣ ታሪክሽን እቀይርልሻለሁ የሚላት የግልም ሆነ የመንግስት ተቋም ብታገኝ ደግሞ የበለጠ እንደምትደሰት ነግራኛለች።” በማለት ወሬውን ቋጭቷል።
* * *
ማታ አረቄ ይዤ የተነሳሁትን ፎቶ ፌስቡክ ላይ ” “ኧረ ሻይ ነው” ብዬ ልቀውጠው? lol. አሁን እንደው፥ እንዴት ያለ፣ ረቂቅ አገራዊ ጉዳይ የምቀምስ አልመስልም?!” ከሚል ካፕሽናዊ ጨዋታ ጋር፥ መለጠፌን ተከትሎ፥ የሁለት ወግ አጥባቂ ወዳጆች መልእክት በውስጥ ደረሰኝ። አንዱ ዘለግ ያለ ስብከት ቢሆንም፥ ፍሬ ሃሳቡን ስንፈለቅቀው “ጌታን ተቀበል” የሚል ነው። ሌላኛው ደግሞ ወቀሳ አይሉት ሃሜት (ራሴን ለራሴ! ሃሃሃ) ግራ የሚያጋባ ነገር ነው። ወድጄና ፈቅጄ፣ ራሴ ላይ ላደረግኩት ነገር ነው እንግዲህ ይሄ ሁሉ። ባይሆንስ፥ ኑሮዬን ያውቁልኝ ይመስል። ውሎዬን ይውሉልኝ ይመስል ነው።
አሁን እንደው በፈጣሪ፥ ይሄ ይሄ ሲሰማ፥ እንኳን መጠጥ መርዝስ አያሰኝም ትላላችሁ?
“ለሳንባዬ አስቤ እንጂ የሚያስጨሱ በጣም ብዙ ምክንያቶች አሉኝ።” አለ ወዳጄ።
:( :(

ከ6 ዓመታት በፊት…

ለመጀመሪያ ዓመት የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች የStatistics ኮርስ አስተምር ነበር። በትምህርቱ ይዘት መሰረት ‘Sampling’ የሚል ምዕራፍ አለው። በእለቱ የማስተምራቸው ስለ ‘Random sampling techniques’ ነበር። (Statistics ኮርስ ወስዳችሁ የምታውቁ ሳታውቁት አትቀሩም።)

ጠመኔዬን ቀስሬ፥ አፌን ከፍቼ ላንቃዬ እስኪተረተር ድረስ እጮሃለሁ። ዐይን ዐይናቸውን እያየሁ ቅሬታ ያለ ሲመስለኝ፥ በራሴ ጊዜ ለማስረዳትና ነገሩ ለማብራራት እሞክራለሁ። እነሱ እቴ “ገብቷችኋል?” – ዝም! “አልገባችሁም?” – ጭጭ! …ይሄ በጣም ከሚያበሽቁት ነገሮች አንዱ ነበር። [ያው የመማማሪያ ቋንቋው እንግሊዘኛ ቢሆንም፣ የመረዳዳት ችግርም ስለነበር፥ ጉራማይሌ ነበር። በአማርኛ ላውራችሁ።]

Random Sampling Techniquesን ማስረዳት ጀምሬ፥ Cluster Sampling እና Stratified Samplingን በጋራ ለማስረዳት ፈልጌ ነገሬን ጀመርኩ። (ትምህርቱን ለማታውቁት፥ Cluster Sampling የሚባለው፣ ዋናውን ስብስብ ወደተመሳሳይ መደቦች ከፋፍለን፥ ከተመሳሳዩ መደቦች የተወሰኑትን… እንዳስፈላጊነቱ፥ ከመረጥናቸው ንዑስ መደቦች የተወሰኑትን አባላት ለናሙና መምረጥ የምንችልበት የናሙና አወሳሰድ ቴክኒክ ነው። በአንጻሩ Stratified Sampling ሲሆን ደግሞ፥ ዋናውን ስብስብ የተለያዩ ባህርያት ወዳላቸው መደቦች ከፍለን፥ ሁሉም ስለሚለያዩ፣ ከሁሉም ለመወከል የተወሰኑ አባላትን ለናሙና የምንመርጥበት የናሙና አወሳሰድ ቴክኒክ ነው።)

የቁጥር ትምህርት አብዛኛውን ተማሪ ያደናብራልና፥ ምንም እንኳን ሀልዮቱን የማስረዳ ቢሆንም፥ የምሳሌ መዓት መደርደር ነበረብኝ። በምችለው መልኩ በምሳሌ ሳስረዳ ቆየሁ። (ከዚህ በታች የምጽፈው የነገሩ ጉዳይ የሆኑትን ሁለቱን ብቻ ነው።)

Cluster Sampling ሳስረዳ፥

“ለምሳሌ የእኔን የማስተማር ብቃት በተመለከተ የተወሰናችሁትን መጠየቅ ፈልጎ ከሴትም ከወንድም የተወሰኑ ሰዎችን መምረጥ የሚፈልግ ሰው። መጀመሪያ ክፍሉን ወንድ እና ሴት አድርጎ ይከፍላል። ባንድ ክፍል ውስጥ ስለማስተምራችሁ ሁላችሁም በመማር ማስተማሩ ረገድ፥ ከግል አመለካከት ልዩነት ውጭ፣ ተመሳሳይ ምዘና ሊኖራችሁ ይችላል። ስለዚህ ሁለቱ ቡድኖች clusters ይባላሉ እና cluster sampling እንጠቀማለን።” ምናምን ምናን…

Stratified Sampling ሳስረዳ፥

“ከዚህ ክፍል ውስጥ መውሰድ የተፈለገው ናሙና በስርዓተ ጾታ ጉዳይ ላይ ጥናት ለማድረግ ቢሆን ኖሮ፣ ክፍሉን ወንድና ሴት ብሎ ቢደለድለው፥ በፆታ ጉዳይ ላይ የወንዶቹ እና የሴቶቹ አመለካከት ተመሳሳይ ይሆናል ተብሎ ስለማይጠበቅ፥ ንዑስ ቡድኖቹ strata ይባላሉ።” ዲዲ ዲዲ ዲዲ…

መልሼ ለCluster Sampling ምሳሌ ስጨምር፥

“ለምሳሌ ግቢው ውስጥ ስላለ የተማሪነት ሕይወት ማጥናት የሚፈልግ ሰው፥ ቢፈልግና እንደየመጣችሁበት አካባቢ ቢደለድላችሁ፣ ከሞላ ጎደል ተመሳሳይ አመለካከት ሊኖራችሁ ይችላል ተብሎ ስለሚታሰብ cluster sampling ሊጠቀም ይችላል።”

ደግሞ ለStratified Sampling ምሳሌ ልጨምር ብዬ…

“ለምሳሌ የባህል እሴቶችን ማጥናት የፈለገ ሰው፥ እንደየመጣችሁበት አካባቢ ቢደለድል የሁሉንም ባህል የሚያካትት ንዑስ ቡድን መመስረት ይችላል። እነዚያ ቡድኖች strata ይባላሉ።”

“ገባችሁ?” ዝም!

መረዳታቸውን በድካሜ መዘንኩትና፥ ሰዓቱም ስለደረሰ ወጣሁ። ድክም ብሎኝ ቢሮዬ ገብቼ ብዙም ሳይቆይ የቢሮ ስልክ አቃጨለ።

“ሃሎ”

“ሃሎ ጆኒ፥ ደህና ነህ?”

አለቃዬ ነበረች። አጠር ያለ ሰላምታ ተለዋውጠን ስናበቃ፥ እንደመሳቅ አለች። ካሳሳቋ ቀጥሎ የምትለው ነገር ለራሷም እንዳልተዋጠላት ገምቻለሁ። ‘assignment ባላዘዘችኝ ብቻ’ ብዬ ሳስብ፥ “ና ልልህ ነበር። ግን ስንገናኝ እናወራለን።” አለች።

“ምንድን ነው እሱ? ፈለግሽኝ?”

“ምን እባክህ፥ የዘንድሮ ተማሪ እኮ የማያመጣው ነገር የለም። አንተን በደንብ ስለማውቅህ እና ክሳቸው ላይ ምን ዓይነት ፅኑ አቋም እንዳለህ ስለማውቅ…”

ደነገጥኩ።

“ምን አሉ?”

“አሁን ሁለት ልጆች እኔ ጋር መጡና፥ ክፍሉን በዘር፣ በሀይማኖት እና በፆታ ከፋፍሎ ነው የሚያስተምረው’ ብለው ቅሬታ አሰምተው ነው። ባላምንበትም እንደው ሳታስበው ከሆነም ብዬ ነው።” አለችኝ።

መሳቅ ወይም መበሳጨት እንዳለብኝ አላውቅም ነበር። እንደፈለጉት ነበር የሰሙኝ። ስንገናኝ ተነተንኩላትና ተሳሳቅን። አብረን አዘንን።

“ግን ወዴት እየሄድን ነው ጆኒ? ከዓመት ዓመት የተማሪው ሁኔታ እየባሰበት መጣ። ትምህርቱን እርግፍ አድርገው ፖለቲካውን ነው የሚያስቡት እኮ።” አለች።

መልስ አልነበረኝም። ብቻ ግን ሀሞቴ ፍስስ አለ! ጥረቴን ቀሙኝ!

አሜንታ! – ለ“ከአሜን ባሻገር”

12509614_10153897229492065_997488513348132261_n“ያንዘፈዝፈኛል፥ ብርቱ ዛር አለብኝ!”

በከፋ የዘረኝነት ብርድ ልብስ ተጀቡነን፤ ሰዎችን በመጨቆን ጋቢ ተሸፋፍነን፤ ቅጥ ባጣ ንፍገት እና ስስት ተጋርደን፣ ሆነ ብሎ ተንኮልን በመሸረብ፣ ሴራ በመጎንጎን እና እውነትን በማጣመም አባዜ ውስጥ መሽገን፤ በወሰን የለሽ ስግብግብነት እና ጥቅመኝነት ታዛ ውስጥ ተሸሽገን፤ ኅብረተሰብን በማጫረስ ኩታ ተከናንበን የምናነበው ከሆነ፥ እርግጥ ነው፥ “ከአሜን ባሻገር” ክፉኛ ብርድ ያስመታናል። በመጽሐፍ አምሳል ተጠግቶን ከቀሰፈን፥ ከእውነት ጋር አላታሚ፣ ከ’አይነኬ’ ርዕሶች ጋር ተፋላሚ፣ እና አፍራሽና አቆርቋዥ ሀሳቦችን ቆልማሚ፥ ብርድ ለማገገም እና ወደ ዘላቂ ሙቀት ለመሸጋገርም የራሳችን ቅንነት እና ፍላጎት ብቻ ነው የሚያስፈልገው።

ምናልባት “አውቃለሁ” ብለው (አዋቂ መስለው) ከተደላደሉበት ቦታ ሁነው ሲመለከቱትና ራስን ሲያዩበት “የምታውቁት ልክ አይደለም።”፣ “ተጨናብራችሁ ስታጨናብሩ ነበር” አልያም “አታውቁም” መባልን መቀበል ከባድ ቢሆንም፥ “አለማወቁን ማወቅም” ለእውቀት ያበጃጃልና፥ ካወቁበት የአዋቂነት ማማው ይሆናል። ከጥፋት ጋር አብረው፣ እውነትን በማድበስበስ፣ በፍረጃ እና በዘረኝነት መንፈስ አድፍጠው ‘ሲሸቅቡ እና ሲቀረቅቡ’ ላሉ ሰዎችም ድንጋጤው ቢያስለፈልፍ፥ ሰውኛ ነው። የተበረዙትን መጽሐፍት በማጣቀሻነት ተጠቅመው መጽሐፍ እያሰናዱ ላሉ ሰዎች እና፣ የብሔር እና የጥላቻ ፖለቲካ በማቀንቀን (እና ለማቀንቀን ወጥነው) ፕሮጀክቶች እየነደፉና፣ ለማስፈጸም እየለፉ ላሉ ሰዎች፥ ከአሜን ባሻገር ‘things fall apart’ የሚያሰኝ ዱብ እዳ ቢሆንም አያስደንቅም።

(ቅቤ ከሙዝ ደባልቆ የሚሸጥ ሰው ሸፍጡ ሲታወቅበት እንደ ሀቀኛ ሁሉ ለማሳመን ላይ ታች ማለቱ አይቀርም። ከሳሾቹ በሸር እና በተንኮል ተነሳስተው ያደረጉት እንደሆነ ይተነትናል። – መተዳደሪያው ነውና፥ ይጠበቃል። እስኪጋለጥ ድረስ የተጋረደበት መጋረጃ መተርተሩ ነውና፥ ሀፍረቱን ለመከለል ቢፍጨረጨርም እንግዳ ነገር አይሆንም። …ልክ እንደዚያው ሁሉ፥ ከሙዝ ጋር የተደባለቀውን ቅቤ አምኖ ገዝቶ፣ ቀምሞ እያነጠረ ሲያጣጥም የነበረ ሰው እውነቱን ሲረዳ ቢደነግጥም፥ በደንበኝነት ዘመኑ በሆዱ ውስጥ ስላስተላለፈው ባዕድ ነገር ድብልቅ ቅቤ ሲል፥ ሊሟገት ይችላል። – ርካሽ መብላቱ አማራጭ ማጣቱን አልያም ድህነቱን ያሳብቁበታልና፥ ለጊዜው ቢሟገት አይፈረድበትም። እውነቱን ስለሸሸው የቀረለት ቢመስለውም፥ መጽናኛው ነው።)

Don’t waste your time with explanations:
people only hear what they want to hear
– Paulo Coelho

መጽሐፉ የቆምንበትን መሰረት እንድንፈትሽና እውቀቶቻችንን እንድንመዝን መንገድ ከማመላከት፣ የዘመን ቁስላችንን ከመመዝመዝና ጥቀርሻዎቻችን እንድንፈቀፍቅ ከመጠቆም፣ እንዲሁም ወደ ንጽህና ለማቀራረብ መንገድ ከመጥረግ ባለፈ አዋራ የሚያስጨስ ይዘት የለውም። ካስጨሰም፥ ወይ አዋራውን እያወቁ ሲቆልሉ በኖሩት፣ አልያም የአዋራው ቁልል ስር ምሽግ ሰርተው የምቾት ቀጠናቸውን በዘረጉ ተጠቂዎች (victims) ዘንድ ነው።

ሲጀመር “ከአሜን ባሻገር” በወገንተኝነት አልተጻፈም። “በወገንተኝነት ነው የተጻፈው” ቢባል፥ ውገናው ከእውነት እና ከእውቀት ጋር መሆኑን ለመገንዘብ መጽሐፉን በንጹህ ልቡና መጀመር በቂ ነው። …በእርግጥ ይከብዳል፥ ከከተሙበት ብርድ ልብስ ውስጥ እንደ ዋዛ ሲነካኩ እና፥ አዋራ ሲጠጣ የኖረ ታሪክ ተቆስቁሶ “ይጽዳ” ሲባል። ያም ይመስለኛል ብዙዎችን ጭራሽ ስላላነበቡት (ወይም በቅንነት ስላላነበቡት) መጽሐፍ በተቃዋሚነት እያስሟገታቸው ያለው። “አንብበውት ነው” ቢባል ደግሞ፥ መጽሐፉ ላይ ለተጻፉ ሀሳቦች ደጋፊነት ጥሩ ምስክር ሆነው መቅረብ የሚችሉ ናቸው።

ፀሐፊው ማስረጃዎችን እያጣቀሰ ሲያስረዳ ካልተዋጠልን ችግሩ ከጉሮሮ ወይም ከትምክህት ነው። አሁን መጽሐፉን አንብበው ፀሐፊውን ‘ጠላት’ ብለው ለመፈረጅ የሚሯሯጡ ሰዎች፥ ቀድሞም ቢሆን አውቀው ሸሽተውት እና ለማጥፋት ደክመው እንጂ፥ እውነቱን ያውቁት ነበር ማለት ነው። – ይሄ ይበልጥ ያስተዛዝባል! ሰው እውነትን ማወቅ ካልፈለገ የተጻፈውን አያናበውም። ቢያነበውም እንዳልተጻፈው አድርጎ ነው የሚረዳውና የሚያስረዳው። (ከሩሲያዊው አሌክሳንደር ቡላቶቪች ፅሁፍ ‘annihilation’ ተብሎ የተተረጎመውን፥ ፕሮፌሰር አሰፋ ጃለታ ‘massacre’ ብለው እንደጻፉት መገለጡን ያስታውሷል።)

ባለማወቅ፣ በለብለብ እውቀት በመቀባባት፣ በጥራዝ ነጠቃ በመነከር፣ ባለመፈለግ እና ወገን ላይ ተንኮል በመሸረብ፥ ተጠምደን ስንዳክር ለኖርን፣ እና በቅንነትም ይሁን በጥቅም ኀሳሽነት፥ በግልም ይሁን በቡድን፥ ለአገራዊ ለውጦች አራማጅነት (activism) እና የሰብዓዊ መብቶች ተቆርቋሪነት፥ ላይ ተሰማርተናል ብለን ለምናስብ ሰዎች “ከአሜን ባሻገር” መንገዳችንን በመጥረግ ረገድ ጉልህ ሚና ይጫወታል።

በእውቀቱ ሀሳቡን ሲያሰናስል፣ ማንሳት ወደፈለጋቸው ጉዳዮች ነገሩን ሲያቀናብር፣ ሀሳቡን ሲያንሸራሽር እና ተረኩን ሲያደራጅ፥ እንደነ ተስፋዬ ገብረአብ በገጸባህርያት ልሳን ተቀንብቦ፣ አልያም እንደአንዳንድ የታሪክ ፀሐፊያን ትርጉም እያፋለሰ፣ ባድርባይነት መረጃን እየሸሸገ፣ እና “እንደተባለው ሳይሆን እንደፈለገው” እየተረዳና እየገለበጠ ሳይሆን መጽሐፍትን በማገላበጥ፣ ዶሴዎችን በመመርመር፣ ሰነድ በማመሳከር እና መረጃዎችን በማጠናቀር ነው። በዚህ ሂደቱ ንባብ እንዲጎለብት ትልቅ አስተዋጽኦ ለማድረግ ከመርዳቱም ባሻገር፥ ሰው “ሆዴን ሆዴን” እና “ልታይ ልታይ” በሚልበት ጊዜ፣ ከእውነት ጋር ወገን በመሆን የኅሊና ልዕልናውን የሚያሳይ ነገር ነው።

የእውነት እና የእውቀት ቀበኝነት?

በእውቀቱ እንዲህ ተጨንቆ መጽሐፍ ሲያሰናዳ፥ ከሰው ጋር የመቀራረቢያው አቋራጩ መንገድ ጠፍቶትም አይሆንም። ድፍን ሀበሻ እንዲወደው ቢፈልግ እንዴት ማድረግ እንዳለበት የሚጠፋው ዓይነት ሰው አይደለም። “አይ ተወዳጅነቴ ዓለማቀፍ ይሁንልኝ” ብሎ ቢነሳም በውጭ ቋንቋ ሊራቀቅም ይችል ነበር። ሲሻው በግጥም ሲሻው በስድ ጽሁፍ የሚቀኝ የዘመን እንቁነቱን በአንድ ድምጽ የምንመሰክርለት የቁርጥ ቀን ልጅ ነው።

ሆኖም መቀራረብ ያሳሰበው ከእውነት እና ከሰው ልጆች ጋር ነው። ያ ዋጋ ያስከፍላል። ሀቅ ለተናጋሪው ዋጋ የማስከፈሉን ያህል ለአድማጩም የሚያንቅ ነገር አያጣውም። ቢያንስ ከመንግስት ጋር ያላትማል። ይህንን ሀሳቡን ሲያጠናክርም “የግለሰቦች የወሲብ ገመና ብቸኛው ለእስር የማይዳርግ ርዕሰ ጉዳይ ነው።” ይለናል። ከእውነትና ከእውቀት ጋር የሚፋጠጥ ሰው በመንግስት ባይታሰር በጥቃቅን መንግስታዊ ባህርይ ባላቸው ሰዎች መታሰሩ አይቀርምና በየቦታው የምንሰማቸው የተቃውሞ ድምጾች የባለድምጾቹን ነውር የሚያጋልጥ ነው እንጂ እውነት ተናጋሪውን አይጎዳውም።

በተለይ፥ ታሪክን ከመሀል ለምንጀምር እና በአጤሬራ በተሟሸች እውቀታችን “ፖለቲካን ቋጥረን እንፈታለን፣ ታሪክን እንተነትናለን፣ ትልልቅ ሀሳቦችን እናወራርዳለን” ብለን ከነግትርነታችን አደባባይ ለምንወጣ እና “ካለእኔ ማን አለ” ለምንል ነውረኞች፥ “ከአሜን ባሻገር” ጥሩ መጽሐፍ ነው። አንድም “ነገርን ከስሩ፣ ውሀን ከጥሩ” እንዲሉ፥ ትልልቅ ጉዳዮችን እንዴት መያዝ እንደሚገባን ያስተምረናል። ሆነ ብለው ሲያለባብሱና ሲያሽሞነሙኑ፣ የሰዎችን ሰላም ለማደፍረስ ለሚባክኑ ሰዎችም ትምህርት አጭቋል። ቢያጡ ቢያጡ፥ የወጣቱን ጸሐፊ ብርታት እና ብሩህነት ያደንቃሉ።

“ወንጀል ቢጠፋ ፖሊስን ያሳስበዋል” የሚል ፍተላ ስንሰማ አድገናል። ሀኪምም እንዲሁ “የበሽታ መኖር የስራ ህልውናው ነው” ይባላል። ልክ እንደዛው ላንዳንድ ፀሐፊዎች እና ፖለቲከኞች፥ የዘር ጉዳይ እና የፍረጃ መኖር ጥሩ ግብአት ሆኗቸው የሚያኖራቸው ነውና የተሸሸጉበት ቀፎ ሲነካ አይወዱም። ከዚህ ባሻገር፥ እንደ ኅብረተሰብ ስንመዘን፣ መላመድ እና መመቻቸት የእውቀት እና የእውነት ቀበኛ እንዳደረገን ከምንረዳባቸው ጥሩ አጋጣሚዎች አንዱ የ”ከአሜን ባሻገር” መታተም ሆኗል። ዙሪያችንን እንድናበጥር፣ መጽሐፍትን እንድንመረምር፣ እና ውሏችንን እንድናድስ ጥሩ ዓይነት መስታወት ሆኖናል።

ለምን እውቀት እንደሚያስፈራን አይገባኝም። መሀይምነት የጨለማ ጉዞ ነው የሚል ጽሁፍ ባለበት የፊደል ገበታ ተምረን አልፈን ማንበብን ብናውቅም፣ ጥቅማችን እንዳይጎድል፣ ልማድ ሆኖብን ይሁን ብርሃኑን ፍርሃት እንጃ፥ በጨለማው ውስጥ መኖርን ሞያ አድርገን የያዝን እና የምንሰብክ እንበዛለን።

“ከአሜን ባሻገር” (በቅንነት ሲነበብ)

መሰረተ ልማት ባልተስፋፋባቸው ቦታዎች ውስጥ በሚሊዮኖች ወጥቶ ስለሚገነቡ ሀውልቶች ፋይዳ እና መሰረት ይጠይቃል። በእነ “የቡርቃ ዝምታ” ንድፍነት (blue print) የተገነባውን የአኖሌ ሃውልት ያነቃንቃል። (በቅንነት የምር ቢወሰድ ሀውልት የማስፈረስም አቅም ያለው ነው።) ሐረር ከጨለንቆ ብዙ የሚርቅ ሆኖ ሳለ፥ ጨለንቆ ውስጥ መቆም ይገባው የነበረው “የጨለንቆ መታሰቢያ” ለምን በወረራው ወደ መስጊድ የተቀየረ የተባለው ቤተክስያን ደጃፍ ቆመ ብሎ በመጠየቅ፥ ምናልባት ለህብረተሰቡ የተዘጋጀ ወጥመድ ሊሆን እንደሚችል ስጋቱን ይገልጻል። ለጥቅምም ሆነ እውነቱን ባለማወቅ ጥላሸት ሊቀቡ የተደከመባቸውን ግለሰቦች እና መዋቅሮች በማስረጃ ታግዞ ሞግቷል።

የሃሳብ ነጻነት አፈናውን ፈርጀ ብዙነት፣ የአምባገነኑን ብዛት፣ የከያንያንን ወረተኛነትና ለማድነቅ ባህር ተሻጋሪነት አባዜ፣ የሃገርን ውበት፣ ስነ-ፆታ (gender)ን፣ ‘የጋዜጠኞችን’ ገመና ፈልፋይ ሆኖ መጠመድ፣ ህገ መንግስቱን እና ጸረ ሽብር ህጉን፣ የከሳሾችን ክፋት እና የንፍገት ልክ፣… መግቢያና መውጫው ላይ ደግሞ፥ ብዙዎች “ይሆናል” ብለው አስበውት የነበረው ሳቅ አጫሪ ሽሙጦችን እና የጉዞ እና የንባብ ትሩፋቶቹን ከመግቢያውና ከመውጫው አጭቋልና፥ ሁሉም የልክ የልኩን ይቆነጥር ዘንድ ማዕዱ ሰፊ ነው። ስለ እርቅ እና ከልዩነታችን ይልቅ አንድነታችን ላይ እንድናተኩር የሚያሳስብ መጽሐፍ ነው። በጅምላ እንደምንፈልገው ሳይሆን እንደሚያስፈልገን (በዋናነት መሆንም እንዳለበት፥ ራሱ እንደሚፈልገው) ሳይጽፍልን አልቀረም።

ኢአማኒነቱን አስረግጦ በተናገረበት ሁኔታ እንኳን፥ ከመጠየቅ እና ሲያመቸው ከመቀለድ ባለፈ፣ እንደብዙ ኢአማኒ (atheist) ነን ባዮች የሰውን እምነት አያጣጥልም። እንደውም በኢአማኒነቱ ውስጥም፥ “የእምነት ምልክት በሌለበት ቦታ መኖር ይሰለቻል” ይለናል። ስለእምነት እና ቤተ እምነቶች ትስስር ሲናገርና ቤተእመነቶች ላይ ጥቃት የሚያደርሱ/ያደረሱ ሰዎችን ሲኮንን፥ “ቤተክርስቲያን ወይም መስጊድ ሲቃጠል የሚጎዳው እምነቱን አይደለም። እምነቱማ በምእመናን ልብ ውስጥ በእልክ ይበልጥ እየተንቀለቀለ ይኖራል። የእምነት ስርአቱ ጠላት ባልደረሰበት ሀገር ውስጥ በሚገኝ ቤተ-አምልኮ ውስጥ ይቀጥላል።” ይለናል። ታሪክን መሰረት አድርጎ ሲተነትንም፥ መሟገት ባለበት ቦታ የእምነት ተቋማትን ወግኗል። (እንደምሳሌ ለማንሳት፥ የአፈወርቅ ገብረየሱስን ታሪክ አውስቶ፥ “ቤትክስያንን ደግሞ የቀጣፊዎች ዋሻ ሆና እንድትታይ አድርጓታል።” በማለት ፀሐፊውን ይወቅሳል።)

“ከአሜን ባሻገር”፥ በአሜንታ የተቀበልናቸውና ተደጋግመው ስንሰማቸው እውነት የመሰሉንን ነገሮች በመወልወል ትክክለኛ ምስላቸውን ወደመከሰቱ ያቀራርበናል። እውነት የተጋረደችበትን መጋረጃ ይሰነጥቃል፣ ታሪክ አጣማሚነት የሰፈረበትን ምሽግ ይንዳል። ፀሐፊው “ዘመነ ዳፍንት” ላለው ዘመናችን እንደጥሩ ካሮት ነውና በቅንነት ከተቀሰመ ዐይንን አጠራርቶ ከእውነት ጋር ያፋጥጣል። መዋጥ ቢከብደንም ቅሉ፥ እውነት ቅርጿን ትለውጥ ዘንድ ከማባበል ይልቅ፣ ትምክህታችንን ስለመስበር እና ጉሮሯችንን ስለማስፋት ብናስብ እናተርፋለን።

ስንጠቀልለው

በዕውቀቱ ለስንፍናችን ቅጣት ነው። ለለብለብ እውቀታችንና ለ“አጤሬራ” ተመርኳዥ ሊቅነታችን ጥሩ ማገዶ ነው። የታሪክ ት/ት ክፍሎች፣ መጻህፍት እና የታሪክ ዳናዎች እየተፈቀፈቁ ባሉበት ሀገር ላይ፥ እንደበእውቀቱ ዓይነት ሰዎች ሊደነቁ የሚገባቸው፣ ወደ ሙላት የሚያቀራርቡን ሀብቶች ናቸው።

ለቧልት የጭን ገረድ፣
ላውቆ ድንቁር ገልቱ፥
ለዘረኞች ፈውስ ብርቱ መድኃኒቱ፥
ቁም ነገርን ያስስ፥ ይኑር በእውቀቱ!

እያልን ያለበት ሁኔታ ነው ያለው። :-)

አሜን ብለናል በእውቄ!

እንወድሃለን!

 

 

 

‘ከሰማያዊ ፓርቲ ተባረሩ’ ስለተባሉት…

ነገረ ኢትዮጵያ / Negere Ethiopia ላይ ያገኘነው መረጃ እንዲህ ይላል…..
 
የሰማያዊ ፓርቲ ሥራ አስፈጻሚ በአራት አባላቱ ላይ የብሄራዊ ሥነ-ስርዓት ኮሚቴ ያስተላለፈውን ከፓርቲው የማሰናበት ውሳኔ እንደማይቀበለው አስታወቀ፡፡
 
የፓርቲው ሥራ አስፈጻሚ ዛሬ ጥር 9/2008 ዓ.ም ከሰዓት በኋላ ባካሄደው ስብሰባ አቶ ዮናታን ተስፋየ፣ አቶ እያስጴድ ተስፋየ፣ አቶ ዮናስ ከድር እና አቶ ጋሻነህ ላቀ ላይ የተላለፈውን ውሳኔውንም ሆነ ሂደቱን እንዳልተቀበለውና ውሳኔውም በሰማያዊ ደንብ መሰረት ተግባራዊ እንደማይሆን፣ ተባረሩ የተባሉት አባላትም በሙሉ ኃላፊነታቸው እንደሚቀጥሉ በሙሉ ድምጽ መወሰኑን የሰማያዊ ሊቀመንበር ኢ/ር ይልቃል ጌትነት ለነገረ ኢትዮጵያ ገልጸዋል፡፡
 
‹‹የተላለፈው ውሳኔ የሰማያዊን መሰረታዊ ሀሳቦችና እምነቶች፣ ማለትም ሀሳብን በነጻነት የመግለጽ መብትና የግለሰብን ነጻነት የተጋፋ ስለሆነ ተቀባይነት የለውም›› ብለዋል ሊቀመንበሩ፡፡
 
የክስ አቀረራረቡም ሆነ የውሳኔ አሰጣጡ በሰማያዊ ደንብ መሰረት ምላዕተ-ጉባኤ ሳይሟላና ቃለ ጉባኤ ሳይፈረም የተሰጠ ውሳኔ በመሆኑ ውሳኔው ተቀባይነት የለውም ሲል ስራ አስፈጻሚው በሙሉ ድምጽ መወሰኑን ኢ/ር ይልቃል አስረድተዋል፡፡
———-
1. ይህ በእንዲህ እንዳለ፥ መግለጫው አሁንም የተሟላ ለመባል የሚያስችል አይመስለኝም።
 
2. “የብሄራዊ ሥነ-ስርዓት ኮሚቴ”ው በሰማያዊ ፓርቲ ደንብ መሰረት፣ ጉባኤው ሳይሟላ እና ቃለ ጉባኤ ሳይፈረም ውሳኔ ስለመስጠቱ ምንም ዓይነት ተግሳጽ አይደርስበትም ማለት ነው?
 
3. 2ኛው ላይ ያለውን ጥያቄ መሰንዘሬ፥ ቀድሞ የተላለፈው ውሳኔ፥ “ጥፋት” የተባሉ ነገሮችን ዘርዝሮ የአቃቤ ህግ ምስክርነት ሰነድ ያዘጋጀ ስለሚመስል ነው።
 
4. ይህ በእንዲህ እንዳለ፥ ቅዳሜ ለወጣ ጋዜጣ እስከዛሬ ከሰዓት መጠበቅ ነበረባቸው?
 
ስህተት የትም አይጠፋም። የስህተቶቹን ደረጃ ስለመቀነስ መምከር ግን ያስፈልጋል። አሁንም ያልጠሩ ነገሮች አሉ። “አለባብሰው ቢያርሱ ባረም ይመለሱ” ይባላልና፥ አባላቱ በቅንነት እና በማስተዋል ቢመካከሩ መልካም ይሆናል።
 

የ“መባ” ፊልም አፍራሽ ስጦታዎች


12435678_884297928357908_2144729906_nመባ ፊልሙ

“መባ” የ“ረቡኒ”ዋ ቅድስት ይልማ ፊልም መሆኑን በሰማሁ ቅጽበት ነበር የማይበትን ቀን ቆርጬ ሲኒማ የተገኘሁት። “ረቡኒ” ላይ ካሳየችው ጥሩ ነገር አንጻር፥ ‘መባ ላይ ምን አምጥታ ይሆን?’ ከሚል ከፍተኛ ጉጉትና ጥበቃ ጋር ነበር ጀምሬ የጨረስኩት። ሆኖም ግን፥ እንደተለመዱት ‘ፊልሞቻችን’ ሆኖ ነው ያገኘሁት። የተፈረፈሩ የቴክኒክ ብቃቶችን እዚህና እዚያ፥ በየፊልሙ ሊያጋጥመን እንደሚችል ሁሉ፥ መባም የራሱን ጥሩ ነገሮች አያጣም። የመጠበቅ (expectation) ጣጣም ተጨምሮበት፣ ፊልሙ ይዞኝ እንዳልቆየና እንዳሰለቸኝ ልግለጽና፥ ከዋናው ጉዳዬ ጋር ልቀራረብ።

መባ (ዋና ገጸ ባህርይው)

መባ የህክምና ዶ/ር ነው። ሲኖር ሲኖር… በደረሰበት የአእምሮ ህመም ምክንያት ወደ ቤተሳይዳ የአእምሮ ህክምና ሆስፒታል ሄዶ ታክሞ፣ አገግሞ ወጥቶ እንደነበረ፥ ያልተተረከው የጀርባ ታሪኩ ያወሳል። የሞያም ነገር ተጨምሮበት፥ ሌሎች ታማሚዎችን በመርዳት የተሰማራ፣ የሰው ህመም የሚያመው ትሁት ጎልማሳ ነው። መባ ከሊቅ እስከ ደቂቅ የሚዘምርለት ደጋፊ ባለሞያ ነው። ለታካሚዎቹ “መባ ሊመለስ ነው።” የሚለው ወሬ በራሱ ሰርግና ምላሽ ሆኖላቸው በዝማሬና በሆታ የጠበቁት ‘መሪ’ ነው። ከነበሩበት ባርነት ነጻ እንዲያወጣቸው ተስፋ የጣሉበት ‘መሲህ’፤ ዶ/ር መባ!

ከተመለሰ በኋላ፥ “መጣ… መጣ…” ተብሎ የተደነከረለት፣ ሲያዩት ብቻ እግሮቹ ስር ወድቀው የሚታዘዙለት ዓይነት ነው። በስሙ የተቀመሩ ዝማሬዎችን በኅብረት ያቀነቅኑለታል። በመምጣቱ ተስፋቸው የለመለመ ታካሚዎች አሉ። በወዳጁ በ30 ብር አልተሸጠም እንጂ፣ ‘ስቀለው ስቀለው’ ተብሎ ቀራንዮ አደባባይ አልዋለም እንጂ፥ ዶ/ር መባን ለ“መባ” ፊልም እንደ ኢየሱስ ነው የተሳለው ብንል ማጋነን አይሆንም። አስተምህሮዎቹም መጽሐፍ ቅዱሳዊ ቃና ያላቸው ናቸው። ሕይወቱ ካለፈ በኋላም ራዕይው በደንብ ተዘክሮ፥ ታካሚዎቹን ከህክምና ተቋሙ ባንድ ጊዜ የማስወጣት (deinstitutionalization) ተቋማዊ እርምጃን አስወስዷል። ፊልሙ ሲገባደድም፥ አብዛኛውን የስነልቡና ሀኪም ትወክላለች የማታስብለው ዶ/ር ቤዛ በተራዋ ታካሚ ሆና ተቋሙ ውስጥ ስትታከምና፣ የዶ/ር መባ መንፈስ ሲንከባከባት ይታያል።

ሰዎች ቱግ ብለው ሲናገሩት ዶ/ር መባ በትህትና ሰባብሮ ይመልሳቸዋል። አጠገቡ ያለ ታማሚ ጫማ ክሩ ተፈትቶ ካየ፥ ዝቅ ብሎ ያስርለታል። የሆስፒታሉ መደበኛ ሀኪሞች ታካሚዎችን ሲናገሩ ቁጣ የተቀላቀለበት ከሆነ፥ እርሱ ቆም ብሎ ያስረዳላቸዋል። ታማሚን “ትንሽ ቀን እኔ ጋር ትቆይና ልያት” (ምህረትን) እስከማለት የሚደርስ ጥንካሬም አለው። ሆኖም ግን መባ አገጋሚ ነው። በዚህ የተነሳ ወይም በልበ-ስሱነቱ ሊሆን ይችላል፥ ታካሚዎቹ የቀድሞ ታሪካቸውን ሲናገሩ ሆዱ ይንቦጫቦጫል። ጫንቃው ህመማቸውን መሸከም ከብዶት ይንገዳገዳል። ሊረዳቸው ቁጭ ብሎም እርዳታ ያሻዋል። ከዚህ ባለፈ ሌላ የሚረዳት ታካሚ (ምህረት)፥ ከእርሱ ጋር የፍቅር የሚመስል ግንኙነት ለመጀመር እንደተወሰወሰች በሚመስል መልኩ ስትቀርበው፥ እርሷን ለመጠበቅ ያህል እንኳን አይጠብቃትም። – “ተዏት ከኔ ጋር” ይላል እንጂ። ‘እርሱም ልቡ ነገር ቢኖር ነው’ እንዳይባል፥ አሳሳሉ አያስገምተውም።  እንደ መልከጸዴቅ ነው!

ገጸባህርይ አሳሳልና መቼት

የአእምሮ ታማሚዎቹን የበዛ ጅልና መሳቂያ አድርጎ በተለመደው መልኩ የመሳል ነገር አለ። ውሎአቸው ፍጹም እርጋታ የራቀው፣ በነውጥ የተሞላ፣ እና ስለህመማቸውና ሀኪሞቻቸው በማውራት ብቻ የተሞላ አድርጎ ይስላል። ይሄ በቅርብ ከሚታየው ነባራዊ ሁኔታ የራቀ ከመሆኑ ባሻገር፥ ኅብረተሰቡ ለአእምሮ ህክምና ጣቢያዎችና ታማሚዎቹ ያለውን አመለካከት የሚያጠለሽና፣ መገለልን ሊሰብክ የሚችል ዓይነት ነው። ስፖርት ሲሰሩ፥ እንደ ህጻን ከቀ እስከ ቆ፥ ምልክቶቹን በሰውነታቸው ይሰራሉ። ምናልባት “መሳቂያ ይሁን” ተብሎ የገባ ነገር ይሆናል እንጂ፥ ይሄ ለህጻናት ወይም ለተለዩ የአእምሮ ታማሚዎች እንጂ፣ ለግቢ ሙሉ ታማሚ የማይመስል ነገር ነው። ግቢው እግርጌ አካባቢ፥ ሊያስዋኝ የሚችል የተኛ ኩሬ አለ። ምናልባት ምህረት ከመባ ጋር እንዳትገናኝ በተከለከለች ጊዜ፥ እንድትገባበትና ሌሎቹ ታካሚዎች ተሯሩጠው ገብተው እንዲያወጧት ብቻ የተመረጠ ቦታ ይመስላል። ደግሞም ውኀው ለፊልሙ ትዕይንት (scene) ተጨማሪ ግብአት ሊሆን ይችላል፥ የአእምሮ ህክምና ተቋም ውኀ ያለበት ቦታ ላይ ለመገንባት ግን ወይ ግድየለሽ አስተዳደር፣ አልያም የፊልም ባለሞያ መሆንን ብቻ የሚጠይቅ ይሆናል።

ፊልሙ የሚያቀነቅነው የህክምናን ዘዴ መቀየርና፣ ከ50 ዓመታት በፊት የነበረን የጽኑ አእምሮ ህሙማን ማቆያ ተቋማት የማፍረስ ፖሊሲ ዙሪያ ቢሆንም፥ ፊልሙ ላይ ምንም የጊዜ መቁጠሪያ ዓ/ም ስላልተጠቀሰ (እንደ “ከ40 ዓመት በፊት” ዓይነት) ፊልሙን በአሁን ጊዜነት ሲመዘን ጎዶሎ ያደርገዋል። ያኔ የነበረውን እንቅስቃሴ ማሳየት ነው የፈለገው እንዳይባልም፥ ሁኔታውን በሚመስል መልኩ አልቀረጸውም። ለምሳሌ፥ የጽኑ አእምሮ ታማሚዎቹ ድምጾች የታፈኑ ጩኸቶች ስለሚሆኑ እርስ በርስ በቡድን መዋልን ላንጠብቅ እንችላለን። የሚኖሩበት ሁኔታም ያኔ ችግር ተብሎ እንደተነሳው የተፋፈገ አይደለም። ምናልባት፥ እንደ በጥፊ መማታት እና ጆሮ አስይዞ መቅጣት ዓይነት የአካላዊ ጥቃቶች ሲፈጸሙ ማሳየቱ ከያኔው ወቅት ጋር ያቀራርበው ይሆናል። ሆኖም ግን፥ በዚህ አገርና ዘመን የአእምሮ ህክምና ተቋማት የሚደረግ አይደለምና ላሉን ጥቂት ተቋማትና ባለሞያዎች ክብረ-ነክ ሊሆን ይችላል። ችግሩ ኢ-ልብወለዳዊ ሆኖ እንደሚፈጸም የተደረሰበት ነው ከተባለም፥ የሰብአዊ መብት ጥሰት ነውና በወንጀል ዶሴ እንጂ በፊልም ጽሁፍ አይደለም መታየት ያለበት።

በነገራችን ላይ… “መባቅጂ (copy) ወይስ ኦርጂናል?

‘መባ’ ብዙ ነገሩ ከቶም ሻድያክ “ፓች አዳምስ” ጋር ይመሳሰላል። ይሄ ሆነ ተብሎም፣ አጋጣሚም ሊሆን ይችላል። ሆኖም ግን ተወዳጁ “ረቡኒ”ም ከ’ስዊት ኖቬምበር’ ጋር መመሳሰሉንና በዚህ የተነሳ ብዙ ተብሎ እንደነበርም ይታወሳል። ከፊልም ላይ ቅመሞችን (elements) ወስዶ፥ የራስ ታሪክ ላይ መዝራትም ሆነ፤ ከታሪኩ ጨልፎ፥ የራስ ቅመሞችን (elements) መቀየር ሁለቱም ጥበብ ቢሆኑም፥ ቅጂ ቅጂ ነው። ከሰው ፍርድ ቢሸሽም፣ ከኅሊና አያመልጥም። ቅድስት ግን፥ ታህሳስ 18/2008 ላይ ከታዲያስ አዲስ ጋር ባደረገችው ቆይታ ስለኦርጂናልነቱ ተጠይቃ፥ “ጥሩ ፊልም በተሰራ ቁጥር ኮፒ ነው ባይባል ደስ ይለኛል። ኮፒ ከሆነ ይታወቃል። …ኮፒ ነው መባል የጥሩ ስራ መገለጫ እየሆነ መጥቷል።” ስላለች እንተወው።

የጽኑ አእምሮ ማቆያ ተቋማት የማፍረስ ፖሊሲ (Deinstitutionalization)

እ.ኤ.አ. በ1950 ገደማ የተጀመረ፥ የጽኑ የአእምሮ ህሙማን እና ተፈጥሯዊ የአእምሮ እክል (mental retardation) ተጠቂዎችን፥ ከትልልቅ ማቆያ ተቋማት በማስወጣት፥ ተቋማቱን ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል የመዝጋት ፖሊሲ ነው። ይህም፥ በወቅቱ በህመም ሲሰቃዩ ለነበሩ ሰዎች እና ከዚያ በኋላ የታማሚዎቹን ዓለም ለተቀላቀሉ፥ የነበረው ጥቅምና ጉዳት በብዙ ባለሞያዎች ተተንትኖ ተመዝግቧል። በወቅቱ የነበረው የታማሚዎች አያያዝ ችግር፣ የወጪ ቅነሳ፣ እና ክሎርፕሮማዚን (ቶራዚን) የተባለው የመጀመሪያው የአእምሮ ህመም መድኃኒት (antipsychotic) መፈጠር ጋር ተያይዞ፥ ሰዎች ማኅበረሰቡ ውስጥ ሆነው መድኃኒቱን ቢጠቀሙ፥ በሽታቸውን ለማከም ይችላሉ ተብሎ መታመኑ፥ ፖሊሲውን በማርቀቅ እና በመተግበር ረገድ አንኳር ሚናዎችን ተጫውተዋል።

እንደማሳያ: እ.አ.አ. በ1955 በአሜሪካ አገር ውስጥ ከነበረው 164 ሚሊዮን አጠቃላይ የህዝብ ብዛት፥ 558,230 ያህል ጽኑ የአእምሮ ታካሚዎች በሕዝብ ሆስፒታሎች ውስጥ ነበሩ። በአንጻሩ ደግሞ በ1994 ከነበረው 260 ሚሊየን የአሜሪካ ህዝብ መካከል፥ 486,620 ያህሉ ሆስፒታሎች ውስጥ ይታከሙ ነበር። የቁጥሩ ለውጥ በግልጽ እንደሚያሳየው፥ በፊት ሆስፒታል ውስጥ ሆነው እንክብካቤ ሊያገኙ ይችሉ የነበሩ የጽኑ የአእምሮ ህሙማን አሁን ማኅበረሰቡ ውስጥ አሉ። – እንደማንኛውም ለውጥም፥ ይሄም የራሱ ፈተናዎችና ዕድሎች እንደሚኖሩት ይጠበቃል።

የዘርፉ እና የማኅበረሰብ ሳይንስ ባለሞያዎች፥ ፖሊሲው ያመጣውን ጥቅምና ጉዳት በሁለት ጎራ ቆመው ይከራከራሉ። አንዳንዶች፥ ‘በትልልቅ ተቋማት ውስጥ የአእምሮ ታማሚዎች ይያዙ የነበሩበት ሁኔታ፥ የሰው ልጆችን ክብር የሚነካ፣ ለተለያዩ  አካላዊና ወሲባዊ ጥቃቶች የሚያጋልጥ፣ አካላዊ ቅጣቶች ተበይነው የሚተገበሩበት፣ ነጻነትን የሚገፍ፣ የአእምሮና የመንፈስ ደህንነት ሰላምን የማያስከብር፣ እና ሆን ብሎ፥ ሰዎችን መሳቂያ መሳለቂያ የሚያደርግ ስለነበረ ፖሊሲው መፍትሄ አምጥቷል’ ይላሉ። ተቋማቱ፥ ጥገኝነትን፣ ልግምተኝነትን እና ስንፍናን እንዳበረታቱ አክለው ያስረዳሉ።

ሌሎቹ ደግሞ፥ ‘’ፖሊሲው ታካሚዎቹን ከተቋማቱ ስለማስወጣት እንጂ፣ ቀጥሎ መድኃኒት ስለማግኘት አለማግኘታቸው ግድ እንዳልሰጠው፣ በኅብረተሰቡ ውስጥ በስኬት እንዲኖሩ ለማገዝ አቅጣጫዎችን አለመቀየሱና፣ ስለመልሶ ማቋቋም አገልግሎቶች አለማሰቡ፥ የከፋ ተስፋ መቁረጥና መገለል ውስጥ ከቷቸው ነገሩን አባብሶታል’ ይላሉ። ፖሊሲው መተግበር ከጀመረ በኋላም፥ ታካሚዎቹ ከማኅበረሰቡ ጋር ሲቀላቀሉ፥ ያለባቸው ህመም በአልኮልና በተለያዩ እጾች ተባብሶ በሚያደርሷቸው ጥፋቶች ተከስሰው ወህኒ ይወርዳሉ በማለት፥ ከጥቃቅን የጓዳ ጥቃቶች አንስቶ እስከ ትልልቅ አገራዊ ወንጀሎች ጀርባ የአእምሮ ጤና ከግምት መግባት ያለበት ጉዳይ መሆኑን ይናገራሉ። ከዚህ ጋር ተያይዞ፥ 1/3ኛ ጎዳና አዳሪዎች የአእምሮ ታካሚዎች እንደሆኑ ይነገራል። ካለስራ መቅረት፣ ራስን የማጥፋት ሙከራዎች፣ ከሰዎች ጋር አለመገናኘትና መገለልም ከፈተናዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። ከዚህ በተጨማሪም፣ ፖሊሲው ብዙዎችን ጎዳና ላይ ጥሏቸዋል፣ ካለጤና ሽፋን አስቀርቷቸዋል፣ በተለየ ዓለም ውስጥ መገለልን አስተርፎላቸዋል ይላሉ ተከራካሪዎቹ።

የታሪክ መዛግብት እንደሚያስረዱትም፥ ያኔ በዓለማቀፍ ደረጃ የነበረው የተቋማቱ ሁኔታ ከዓለም በቃኞች ጋር የሚመሳሰል ነበር። በ1970 (እ.አ.አ) በበጀት እጥረትና በመድኃኒቶች ተስፋ ሰጪነት ምክንያት አብዛኞቹ ተቋማት ሲፈርሱ፤ ብዙ ታማሚዎች በቤት አጥነት ወይም በእጃዙር ተቋማት ውስጥ ቆይተዋል። የሁለቱ ጎራዎች ክርክር ባለበት፥ ከ1973 ጀምሮ፥ ከማፍረስ ይልቅ፣ ትልልቆቹን ተቋማት ወደ ማኅበረሰብ መንከባከቢያዎች በመቀየር እንዲተገበር እንቅስቃሴዎች ተጀምረው ለውጦች ታይተዋል።  የስነልቡና ታካሚዎች ህብረተሰብ (psychiatric community) ከማቋቋም ይልቅ፥ ህብረተሰቡን የስነ ልቡና ድጋፍ ሰጪ (community psychiatrists) እንዲሆን ማድረግ የሚለውም እንደመፍትሄ የተጠቆመ ነው።

ያለበት ሁኔታ
(ዓለማቀፍ)

እንደ የዓለም ጤና ድርጅት 2001 (እ.አ.አ) ሪፖርት በዓለም ላይ፥ ከ4 ሰው አንዱ በህይወት ዘመኑ የሆነ ጊዜ ላይ፥ በአእምሮ ወይም በነርቭ ቀውስ ጥቃት ይደርስበታል። 450 ሚሊዮን ሰዎች በአእምሮ ህመምና የባህርይ ነውጥ የተነሳ እየተሰቃዩ ይገኛሉ። ይህም የአእምሮ ጤና ችግሮችን፥ ከዋና ዋና የጤና ችግሮችና የአካል ጉዳት መዘዞች ተርታ ይመድባቸዋል። ህክምናዎች ቢኖሩም፣ 2/3ኛ ያህሉ የበሽታቸው ዓይነት ተለይቶ ቢታወቅም፥ ታማሚዎቹ የህክምና እርዳታ አይፈልጉም። ይህንን ችግር ከሚያባብሱ ነገሮች መካከልም፥ ማግለል፣ መድልዎ፣ እና ችላ መባል ይገኙበታል። “መገለል ባለበት የሰዉ ግንዛቤም አናሳ ይሆናል። ግንዛቤው ባልሰፋበትም መገለል ይበዛል።” ይላሉ አሰላሳዮች።

“አንዳንድ የአእምሮ ጤና ችግሮችን መከላከል እንችላለን። አብዛኛው የአእምሮና የባህርይ ቀውስ ደግሞ በተመጣጣኝ ወጪ መታከምና መዳን ይችላል። የጤና ችግር ያለባቸው ሰዎች ውጤታማ ሆነው በመኖር የማኅበረሰብ ዋና አካላት መሆን ይችላሉ።” ይላሉ። የጥናት ውጤቶች እንደሚያስረዱትም፥ ከ80 በመቶ በላይ የስኪዞፍረኒያ ታካሚዎች መድኃኒታቸውንና ህክምናቸውን ከጨረሱ በኋላ አያገረሽባቸውም። 60 በመቶ የሚሆኑ በድብርት የሚሰቃዩ ሰዎች በመድሃኒት እና በሀኪም ክትትል ሊያገግሙ ይችላሉ። 70 ከመቶ የሚጠጉ የመጣል በሽታ (epilepsy) ያለባቸው ሰዎች አስፈላጊው ህክምና ቢደረግላቸው መዳን ይችላሉ።

(አገራዊ)

የእኛ ሰው፥ ጤናማውንም አእምሮ የማሳመም አቅም አለው። በጋራ እንደመኖራችን፥ እርስበርስ መተያየታችንም ይበዛልና አሽሙሩም ተረቱም አቀጣጣይ ነው። የኑሮ ሁኔታውና የማኅበረ-ባህላዊው አኗኗርም አለ። ባህሉ የአእምሮ ህመምን ከእርኩሳን መናፍስት ጋር ስለሚያያይዘው አስፈላጊውን ህክምና ለማግኘት መንገዶች ቶሎ አይከፈቱም። መንገዶቹ በሚገኙበት አጋጣሚም ማኅበረሰቡ አግላይ ነው። ከጊዜ ወዲህ ጥቂት ለውጥ ቢታይም፥ ብዙ ከአእምሮ እክል ጋር የተወለዱ ህጻናት ቤት ውስጥ ይደበቃሉ እንጂ፤ ት/ቤት ለመላክ አቅሙም አማራጩም ብዙ አይደለም።

ታሞ ሰፈር ውስጥ ከሚታይ ሰው ይልቅ፥ ሆስፒታል የሚመላለሰው ላይ የበለጠ አይንና አፍ ይበዛበታል። በዚህ የተነሳ የተጋላጭነት መጠኑን ለማጥናት ቀላል አይሆንም። ሰውም ለአምሮና ለባህርይ ቀውሱ ሀኪም የሚያማክረው ከስንት አንድ ጊዜ ነው። አንድ ለእናቱ የሆነውን አማኑኤል ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ብዙዎች አግልለው ነው የሚመለከቱት። ከነስሙም “እብድ ሆስፒታል” ይባላል። ሆኖም ታካሚዎች ግቢው ውስጥ የሚተክሏቸውንና የሚንከባከቧቸውን አበቦች፣ የሚቀቧቸውን ግድግዳዎች እና የሚያዘጋጇቸውን የስነጽሁፍና የስነ ጥበብ ዝግጅቶች ስንመለከት አመለካከታችን ይለወጣል። የአእምሮ ህክምና ሆስፒታል ውስጥ ይነበባል፣ አትክልት ይተከካላል፣ የእደ ጥበብ ሞያ ይደረጃል፣ ኪነ ጥበብ በወጉ ይከየናል። እዚያ ጆሮ መያዝም ሆነ ሌላ ዓይነት ቅጣት የለም!

ተጠቂው የኅብረተሰብ ክፍል

ከአእምሮ ህመም ጋር በተያያዘ ተጋላጩና፣ እንክብካቤውን ባለማግኘት የሚጠቃው ደሀው ነዋሪ ነው። በዚህ የተነሳም የአእምሮ ጤና ህጎች፥ የማኅበረሰብ ህጎች ይሆናሉ። በአእምሮ ጤና ዙሪያ የሚሰሩ የኪነጥበብ ስራዎችም በአዎንታም ሆነ በአሉታ፥ በፖሊሲ ዙሪያ የሚታከኩ ስለሚሆኑ ሊታሰብባቸው ይገባል። ታካሚዎች ላይ ስለሚደርሱ ጥቃቶች ሲወራ፥ ህክምናውን እንዲያቋርጥ ማስገደድም ራሱን የቻለ ጥቃት ነው።

“መባ”ላይ፥ ወደ መጨረሻው… የስኪዞፍረኒያ ታካሚዋ ምህረት፥ መጀመሪያ “እኔ እብድ አይደለሁም” ማለቷን ባቆመች ጊዜ፥ “እዚህ ላንቺ የሚሆን መድኃኒት የለንም።” ሲሏት (ስኪዞፍረኒያ ታመው የዳኑ ዙሪያችን ያሉ ሰዎች መኖራቸውን ልብ ይሏል።)፥ “እኔ እኮ እብድ ነኝ” ብላ ህክምና እንደሚያሻት ስትገልጽ ትታያለች። ብዙም ሳይቆይ፥ ታካሚዎቹን ሁሉ ነድቷቸው፣ ከግቢ አስወጥቶ “ሁላችሁም ተሽሏችኋል። ሂዱ! መባ የሰጣችሁን ለዓለም ስጡ።” ብሎ በሩን ከውጭ ሲዘጋባቸው፥ ፍላጎታቸውን አውቆ እና ቤተሰብ አማክሮ አይደለም። ስለወደፊት እጣፈንታቸውና ስለሚገቡበት ቦታም አልተጨነቀም።

ራስ ሳይጠና ጉተና

ፊልም ለኪነጥበባዊ ውበቱ ብቻ ተብሎ ሊሰራ ይችላል። ደግሞ አገራዊና ማኅበራዊ ጉዳይ ሲያነሳ በአግባቡና ነባራዊ ሁኔታን ከግምት እንዲከት ይጠበቃል። ሳያውቁ የሚነሱ ከሆነ፥ ምክሩ “ከመጠምጠም መማር ይቅደም” ነው የሚሆነው። የፊልም ስራ ባለሞያ እንደሚያሻው ሁሉ፥ ህክምናውም ባለሞያ ያሻዋል። ይህንን ማንሳቴ፥ ዳይሬክተሯ ቅድስት ይልማ አማኑኤል ሆስፒታል ሄዳ ከባለሞያ ጋር ስላደረገችው ቆይታ ስለሰማሁ ነው። ሲጀመር፥ እዚያ የሄደችው ለማማከር ሳይሆን፣ የሆስፒታሉን Electroconvulsive therapy (ECT) ለመጠቀም ትብብር ጥየቃ ነበር። ያናገራት ባለሞያ ስለስክሪፕቷ አንዳንድ ነገሮችን አውርቷት፥ ‘መስተካከል ያሉባቸው ነገሮች አሉ። በሞያው ያለውን አስተያየት እንድንሰጥሽ፥ የፊልሙን ጽሁፍ ብትሰጪንም እንተባበርሻለን።’ ሲላት፥ “ከ70% በካይ ቀረጻው ሄዷልና የምቀይረው ነገር የለም” ብላ ነበር የመለሰችለት። (ሰኞ ታህሳስ 18/2008 ከሸገር 102.1 ታዲያስ አዲስ ጋር በነበራት ቆይታ ግን “መባን ለመስራት ወደ 6 ወር አካባቢ አማኑኤል ሆስፒታል ነበርኩ። እኔ ብቻ ሳይሆን ተዋንያኑም እዛ ነበሩ።” ብላ ተናግራለች። እስካሁን፥ ይሄ ሆስፒታሉ ከሚያውቀው ጋር እንደሚጣረስ ነው ያረጋገጥኩት።)

‘ከዚህ ባሻገር፥ ኪነ ጥበብ ህብረተሰብን ከአገልግሎቶች ጋር የሚያገናኝ ድልድይ ነው። በአእምሮ ጤና ዙሪያ እኛ አገር ብዙ ስራዎች አልተሰሩም። ታማሚዎቹን ከሰውነት ተራ የወጡ አድርጎ መቁጠርና እየተከተሉ መጎነታተል፣ ደግሞ መሸሽና መሮጥ የሚስተዋሉ የየእለት ክስተቶች ናቸው። ታዲያ ይህኔ ነው፥ “መች የጸደቀውን ዛፍ ነው፥ ልንቆርጠው መጋዝ የምናሰራለት?” ብሎ መጠየቅ የሚገባው። ተቋማቱን ማጠናከር፣ ለተጠቃሚዎች ግንዛቤ ማስፋትና ከኅብረተሰቡ ጋር ማቀራረብ፥ ከአንድ ‘ተራማጅ ሀሳብ’ ካነሳ፣ ተራማጅ የሆነ የኪነጥበብ ባለሞያ ቡድን የሚጠበቅ ነው። ለማንኳሰሱና ለማራራቁ ግን፥ ማኅበረሰቡ በቂና የጠነከረ የማግለል ልማድ አለው።

በጓን ለማድነቅ ፍየሏን ማረድ ለምን?

ፊልሙ የተሰራበት ዓላማ፥ “ተቋማትን ማፍረስን ስለማቀንቀን አይደለም” ካልን፥ “ፍቅርን ስለመስበክ” ይሆናል። ይህንንም ያጠናክርልን ዘንድ፥ የዶ/ር መባ ፍጹማዊነትና ፍቅርን ሰባኪነት፣ ስለፍቅር ፍቱን መድኃኒትነት የሚናገር የዶ/ር ካትሪን ሀምሊን ጥቅስ በፍሬም ተሰቅሎ መታየቱና፣ ዶ/ር ቤዛ በተራዋ ታማሚ ሆና “ምንም ዓይነት የጎን ጉዳት (side effect) የሌለው መድኃኒት ፍቅር ብቻ ነው።” ብላ ስትናገር፥ ፊልሙ ማስረጽ የፈለገው ዋና ጉዳይ ፍቅር እንደሆነ እንገነዘባለን።

በርግጥ ፍቅር ጥሩ ነው። ሆኖም፥ ፍቅር በሕክምና እና በሰዎች የመታከም መብት ዋጋ አይሰበክም። ዶ/ር ካትሪን ሀምሊን ስለፍቅር ፍቱን መድኃኒት ሲሰብኩ፥ በፊስቱላ የተጠቁ ታካሚዎቻቸውን ፍቅር ሰጥተው ብቻ ከነቁስልና ሰባራ ልባቸው እየላኳቸው አይደለም። ከየተጣሉበት ለቅመው ሲያመጧቸው እንጂ በር ከፍተው “ሂዱ ከዚ! ለእናንተ መድኃኒት የለም። በፍቅር ኑሩ።” ብለው ተቋማቸውንም አልዘጉም። ይልቅስ ‘አስፈላጊውን ቀዶ ጥገና፣ እንክብካቤና ድጋፍ ለማድረግ፥ እርሾው ፍቅር ነው’ ሲሉን፥ በፍቅር ተስበው መጥተው፣ ተጠቂዎችን በፍቅር ጠርተው የእኛን ትልቅ የቤት ስራ እየሰሩልን ነው እንጂ።

ከሞላ ጎደል ስናየው፥ “መባ” የሚሰጠን ስጦታ ጊዜውንና የአገራችንን ሁኔታ የዋጀ አይደለም።

ሰላም!

በተለይ ስለዮናታን…

10583842_558489044309215_4067362789194959249_n“ሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊውን ጨምሮ አራት አባሎቹን ማሰናበቱን አስታወቀ” መባሉን ተከትሎ፥ በተለይ ስለዮናታን…

ራሱን (ከጥር 2 በፊት)፥ ከፓርቲው ማግለሉን እስከገለጸበት ጊዜ ድረስ፥ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ስር፥ በአባልነት እና በሕዝብ ግንኙነት ኃላፊነት ጊዜው፣ ፓርቲውን ታምኖ ሲያገለግል የነበረው ዮናታን፥ እስር ቤት ውስጥ ባለበት፣ ራሱን መከላከል እና ጉዳዩን ተንትኖ ማስረዳት በማይችልበት ሁኔታ ውስጥ ሆኖ (እንደማይጎበኝ ይታወቃል) የፓርቲውን ውሳኔ ሲሰማ ምን ይሰማው ይሆን?

ሲጀመር ውሳኔው አግባብ ነው? “ውሳኔ” ለመባል ይበቃል? ቀድሞ ዮናታን “ከፓርቲው ራሴን አግልያለሁ” ካለ በኋላ፥ “በዚህ በዚህ ምክንያት ከፓርቲው ተባረሃል” ማለትስ ፓርቲውን ከማስገመትና ለከሳሾቹ ግብአት ከመሆን ውጭ ጥቅም ይኖረዋል? አሳልፎ መስጠትስ ከዚህ አይሻልም?

ዮናታን ስለውሳኔው ለፓርቲው በደብዳቤ ማሳወቅ አለማሳወቁን ባላውቅም፥ በፌስቡክ በኩል ራሱን ከፓርቲው ማግለሉን ከገለጸ በኋላ፣ በፓርቲው ስራ ላይ እንደማይሳተፍ እሙን ነው። (ውሳኔውን በሰሙበት ወቅት፥ እንደ ቀልጣፋ አባልነቱ፣ ጉዳዩ ላይ ተወያይቶ መተማመን ላይ ለመድረስ አለመጣራቸውም፥ ‘ለአባላት ግድ የለሽ በመሆን’ ረገድ ያስገምታል።) ይህም ማለት፥ ሰማያዊ ፓርቲ፥ ከውሳኔ እና አካሄድ ለውጥ ባሻገር በፓርቲው ስራ ላይ ተሳትፎ ባለማድረግ ምክንያት አባላቶቹን ሊያሰናብት የሚችልበት የመተዳደሪያ ደንብ አንቀጽ ሳይኖረው አይቀርም። (ከሌለው ይህም ፓርቲውን የሚያስገምት ሌላ ጉዳይ ነው።)

ታዲያ በስራ ገበታ ላይ ባለመገኘት ምክንያት መሰናበት ያለበትን ሰው፥ በገዛ ጊዜው ቀድሞ ፓርቲውን መሰናበቱን የገለጸን ወጣት “ዮናታን በማኅበራዊ ድረ ገጽ ላይ የታሪክና የጎሳ ጥላቻ ያላቸው ቅስቀሳዎችን በማድረግ፣ የኢትዮጵያ ሕዝብና የተለያዩ የአገሪቱን ቀደምት መንግሥታት ታሪኮች ያጎደፈ፣ ለጥላቻ የሚያነሳሳ፣ በሕዝብ መካከል የባህል መከባበር እንዳይኖር የጥላቻ ቅስቀሳ አድርጓል።” ብሎ ምክንያት ማቅረብ በምን ዓይነት ሚዛን ነው ልክ የሚሆነው?

1. ሰማያዊ ፓርቲ የአቃቤ ህግን የክስ መዝገብ የማጠናከርና በምስክርነት የመቅረብ ሚና ኖሮት ይሆን? ወይስ በመንግስት ፊት ሞገስን ፍለጋ? ወይስ ‘ሰማያዊነትን’ ሰበካ እና ገጽ ግንባታ?

2. ፓርቲውን መልቀቁን ስለተናገረ ሰው፥ ባለፈው “አባላቶቼ በግፍ ታሰሩ” ብለው እንደ አቋም መግለጫ ዓይነት ደብዳቤ ጽፈው ስም ሲዘረዝሩ የእሱንም ስም መጥቀስ (እዚህ ሲዞር የነበረ ደብዳቤ ነበር)፣ አሁን ደግሞ “ከፓርቲው አባርሬዋለሁ” ማለት ምን ማለት ነው?

3. ዮናታን ‘የፓርቲው ደንብ ከእንግዲህ የእኔ ደንብ አይደለምና፣ የፓርቲ አይደለሁም’ ብሎ በራሱ መንገድ መኖሩና የተሰማውን ሲገልጽ መቆየቱ፥ …የታሪክና የጎሳ ጥላቻ ያላቸውን ቅስቀሳዎች ማድረግ፣ ታሪክ ማጉደፍ፣ ለጥላቻ ማነሳሳት እና በሕዝብ መካከል የባህል መከባበር እንዳይኖር የጥላቻ ቅስቀሳ ማድረግ… የሚሆነው በማን ተመዝኖ ነው?

4. ሚዛኑም፣ አስተያየቱም፣ ውሳኔውም ልክ ናቸው ብለን እናስብና… ዮናታንን ፓርቲውን ለመልቀቅ እስከማስወሰን ያደረሰውን ምክንያት መመርመር እና እንደፓርቲ ከእርሱ ውሳኔ እና ከነባራዊ ሁኔታዎች ለመማር መጣር አይቀድምም ነበር? የተሻለስ አይጠቅምም ነበር?

5. ያሉት አባላቱስ ይህን ውሳኔ ሲሰሙ በእጃዙር ጭቆና ውስጥ አይውሉም? እንደ ‘ሀሳቤን ብቀይር እንዲህ ይሆንብኛል’ ዓይነት ያለ፥ ‘ስጋት ወለድ ፍርሀት’ ውስጥ መኖር?

6. አዳዲስ አባላትስ ወደ ፓርቲው ይሳባሉ? ሰላማዊ ትግልን በተመለከተስ የሚያጠላው መጥፎ ነገር አይኖርም? (ካለፉ ታሪኮች ስንመለከትም እንደዚህ ዓይነት *ማሳጣቶች* እና ለከሳሾች መጠቀሚያ መሆን፥ የተለመዱ ስለሆነም ጭምር)

ይህኔ ነው፥ “ነጻነትን የማያውቁ ነጻ አውጪዎች” ማለት!

ዜናውን ለማንበብ ይህን ይጫኑ።

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 59 other followers